Kısaltmaya gelen ekler neye göre ayrılır?

Kısaltmalara ek getirme kuralları, dilimizde önemli bir yer tutar ve bu kurallar, kısaltmanın nasıl yazıldığına bağlı olarak değişir. Küçük harflerle yapılan kısaltmalardan büyük harflerle oluşturulanlara kadar farklı durumlar, okunuşlarına göre belirli kurallara tabidir. Bu yazıda, kısaltmalara gelen eklerin nasıl ayrıldığını inceleyerek, dilbilgisi açısından doğru kullanımlarını anlamaya çalışacağız.

Kısaltmalara gelen ekler, kullanılan kısaltmanın türüne ve harflerin okunuşuna göre ayrılır:

• Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır. Örnekler: cm’yi, kg’dan, mm’den, kr.un.
• Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Örnekler: BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin.
• Kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde de kısaltmanın okunuşu esas alınır. Örnekler: ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya.

Nokta ile biten kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz ve ekler kelimenin okunuşuna göre getirilir.

Üs işaretli kısaltmalara gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır.